عبد العزيز ، برخى از بنى عباس ، و مهدى كه از آنان است . » « 1 » - قاضى دمشقى مىگويد : « دوازده خليفه عبارت است از : خلفاى اربعه ، معاويه ، يزيد بن معاويه ، عبد الملك بن مروان و چهار فرزندش ( وليد ، سليمان ، يزيد ، هشام ) عمر بن عبد العزيز . » « 2 » - ابو طيب شمس الحق عظيم آبادى در شرح « سنن ابى داوود » آورده است : دوازده خليفه عبارت است از : خلفاى اربعه ، معاويه ، عبد الملك بن مروان ، چهار فرزندش ، عمر بن عبد العزيز ، وليد بن يزيد بن عبد الملك . ايشان از مالك بن انس نقل كرده كه عبد اللّه بن زبير نيز از آنان است و سپس قول مالك را نپذيرفته است و روايتى به نقل از عمر و عثمان از پيامبر نقل كرده كه سلطه عبد اللّه بن زبير از مصايب اين امت است . « 3 » عظيم‌آبادى نيز از حافظ نقل كرده كه دوازده خليفه عبارت است از : خلفاى اربعه ، عمر بن عبد العزيز ، برخى از عباسيان و مهدى كه در روايات زيادى به آمدن وى بشارت داده شده است . « 4 » - « السلوك » نيز آورده است : دوازده خليفه عبارت است از : خلفاى اربعه ، حسن بن على كه خود را براى حفظ خون مسلمانان خلع كرد . ايشان بنى اميه را در گروه خلفا داخل نكرده ، زيرا آنان پادشاهى مىكردند نه خلافت ، و نيز بنى عباس را داخل ننموده ؛ زيرا آنان موجب زوال نام عرب شدند و ترك‌ها را تقويت بخشيدند . « 5 » « تحفة الاحوذى » مىنويسد : تا پيش از قيامت بايستى اين تعداد تكميل شود . تا كنون خلفاى اربعه و نيز شش نفرى كه در سال 500 در اندلس خود را خليفه

--> ( 1 ) - تفسير ابن كثير ، ج 2 ، ص 34 . ( 2 ) - شرح العقيدة الطحاوية قاضى دمشقى ، ج 1 ، ص 553 . ( 3 ) - عون المعبود فى شرح سنن ابى داوود ، ج 11 ، ص 246 . ( 4 ) - عون المعبود فى شرح سنن ابى داوود ، ج 11 ، ص 246 . ( 5 ) - السلوك فى طبقات العلماء و الملوك ، ج 1 ، ص 174 .